Reparación de pinchazos

Połączenie odbioru satelitarnego z naziemnym DVB-T2 w jednej instalacji to pomysł, który ma więcej sensu, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Gdy cyfrowa telewizja satelitarna zapewnia dostęp do setek kanałów w wysokiej jakości obrazu, naziemna telewizja cyfrowa stanowi solidne zabezpieczenie na wypadek intensywnych opadów deszczu lub śnieżycy, które potrafią skutecznie zagłuszyć sygnał z satelity. W praktyce oznacza to, że podczas gwałtownej burzy, zamiast wpatrywać się w ciemny ekran, po prostu przełączamy się na odbiór naziemny i oglądamy dalej – może nie te same kanały, ale przynajmniej nie siedzimy w ciszy.

W Polsce mamy do wyboru 2 głównych operatorów telewizji satelitarnej nadających z pozycji orbitalnej Hot Bird 13°E, a gdy interesuje nas dostawa telewizji cyfrowej do naszego domu czy mieszkania, warto od razu zaplanować instalację obu systemów jednocześnie. Prowadzenie kabli po raz drugi, wiercenie kolejnych otworów w ścianach i ponowne wchodzenie na dach to czynności, których z przyjemnością można sobie oszczędzić. Jeden montaż, 2 anteny, pełen zakres kanałów – tak w skrócie wygląda idealna instalacja domowa.

Bezpieczeństwo i przepisy przed rozpoczęciem prac

Zanim weźmiemy do ręki wiertarkę i klucze, musimy zadbać o 2 rzeczy: własne bezpieczeństwo oraz zgodność z przepisami. W blokach i budynkach zarządzanych przez wspólnoty mieszkaniowe montaż anteny na elewacji lub dachu wymaga pisemnej zgody administratora. W domach jednorodzinnych ta formalność nas nie dotyczy, ale wciąż obowiązują ogólne zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości.

Zasady bezpiecznego montażu, o których nie wolno zapominać :

• Używamy wyłącznie stabilnej drabiny przystawnej ustawionej na twardym, równym podłożu pod kątem około 75 stopni
• Nie wykonujemy żadnych prac podczas silnego wiatru (powyżej 40 km/h), deszczu, śniegu ani oblodzenia
• Pracujemy zawsze w obuwiu z antypoślizgową podeszwą i z drugą osobą asekurującą na dole
• Narzędzia trzymamy w pasie montażowym, a nie w kieszeniach ani w dłoniach podczas wchodzenia
• Jeśli maszt antenowy będzie montowany w pobliżu linii energetycznej, zachowujemy bezwzględny odstęp minimum 3 metrów

Jak podkreślają specjaliści z popularnych portali budowlanych, około 30% wypadków podczas prac domowych to upadki z drabin i dachów, więc nie bagatelizujmy tego etapu. Gdy miejsce montażu budzi jakiekolwiek wątpliwości, rozsądniej będzie zlecić to zadanie firmie, w ofercie której jest serwis techniczny i montaż anten – taki fachowiec dysponuje nie tylko doświadczeniem, ale też ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Planowanie instalacji i przyszłe potrzeby

Dobry plan to połowa sukcesu, a w przypadku instalacji antenowej – nawet więcej. Zanim kupimy jakikolwiek element, musimy odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Ile telewizorów będziemy podłączać teraz i w przyszłości ? Czy planujemy multiroom na kilka dekoderów w różnych pomieszczeniach ? Od tych odpowiedzi zależy rodzaj zastosowanego konwertera LNB, liczba i trasa kabli oraz typ rozdzielaczy sygnału.

Dla pojedynczego odbiornika wystarczy konwerter single, do 2 odbiorników potrzebujemy twin, a dla 4 – konwerter quad. Jeśli w domu ma działać 5 lub więcej punktów odbioru, powinniśmy zainwestować w konwerter octo lub system z multiswitchem, który pozwala rozdzielić sygnał na 8, 12, a nawet 16 niezależnych wyjść. Każde wyjście oznacza pełną niezależność – domownik w sypialni może oglądać zupełnie inny kanał niż ktoś w salonie, bez żadnych ograniczeń.

Na etapie planowania warto też wyznaczyć trasę kabli. Kable powinny biec najkrótszą możliwą drogą, unikając ostrych zagięć (minimalny promień gięcia to około 5-krotność średnicy kabla, czyli mniej więcej 35 mm) oraz źródeł silnych pól elektromagnetycznych. Otwór w ścianie zewnętrznej, przez który wprowadzimy kable do budynku, musi być wykonany z lekkim spadkiem na zewnątrz, żeby woda deszczowa nie wnikała do środka. Po przeprowadzeniu kabli uszczelniamy otwór silikonem lub pianką montażową.

Sprzęt antenowy – co kupić i na co zwrócić uwagę

Antena satelitarna offsetowa o średnicy 80 cm to rozmiar wystarczający dla większości lokalizacji w Polsce, choć w rejonach o słabszym pokryciu sygnałem lub na wschodzie kraju bezpieczniej będzie wybrać 90 cm. Wśród popularnych i sprawdzonych producentów warto zwrócić uwagę na anteny marki Corab (np. Corab ASC-800 czy Corab Czasza 80), Triax (seria TD), Famaval, Televes czy Toroidal – te ostatnie pozwalają odbierać sygnał z kilku pozycji orbitalnych jednocześnie. Konwertery LNB dobrej klasy oferują producenci tacy jak Inverto (seria Black Ultra, Black Premium, Black Pro), Opticum czy GT-SAT, a współczynnik szumów poniżej 0,2 dB to parametr, na który powinniśmy zwracać uwagę przy zakupie.

Jeśli chodzi o antenę naziemną DVB-T2, potrzebujemy modelu dostosowanego do odbioru sygnału w paśmie UHF (kanały 21-48, czyli 470-694 MHz). Sprawdzone konstrukcje to na przykład kierunkowe anteny Dipol (seria 19/21-69 czy 44/21-69), anteny logarytmiczne firmy Televes (seria DAT HD Boss) lub kompaktowe modele panelowe Opticum Smart HD 750. Im dalej od nadajnika mieszkamy, tym większy zysk anteny będziemy potrzebować – w miastach z nadajnikiem w promieniu 15 km wystarczy antena o zysku 10-12 dBi, natomiast w odległości powyżej 40 km powinniśmy sięgnąć po modele z zyskiem 15-18 dBi. Warto też rozważyć antenę z wbudowanym wzmacniaczem (aktywną), jeśli trasa kablowa będzie dłuższa niż 20 metrów.

Do połączenia anten z dekoderami potrzebujemy kabla koncentrycznego o impedancji 75 omów. Polecane są kable z przewodnikiem centralnym z pełnej miedzi i podwójnym ekranowaniem, takie jak Tri-Link TS 113 PRO, Technisat CoaxSat 120, Televes T-100 czy Cavel SAT 703. Na kabel z aluminiową żyłą centralną nie warto się decydować, bo choć jest tańszy, ma wyraźnie gorsze parametry tłumienności i gorzej przewodzi prąd do zasilania konwertera LNB.

Dekodery – wybieramy urządzenie pod swoje potrzeby

Oferta dekoderów obu operatorów jest na tyle szeroka, że łatwo się w niej pogubić. Zacznijmy od sprzętu Polsat Box. Podstawowe dekodery Polsat Box HD obsługują standard MPEG-4 i sprawdzą się, gdy nie zależy nam na rozdzielczości 4K. Natomiast gdy chcemy korzystać z pełni możliwości współczesnej telewizji, warto wybrać dekodery Polsat Box 4K – w ofercie operatora znajdziemy 3 modele: Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite oraz Soundbox 4K, który wyróżnia się wbudowanym soundbarem. Każdy z nich umożliwia podłączenie do internetu i korzystanie z wybranych usług streamingowych bezpośrednio z poziomu menu dekodera.

Po stronie Canal+ sytuacja wygląda równie interesująco. Podstawowe dekodery Canal+ HD obsłużą standardową jakość obrazu, ale prawdziwe wrażenia zapewniają dekodery Canal+ 4K, dostępne w wariantach Ultrabox+ 4K oraz Dualbox+ 4K – ten drugi ma wbudowany podwójny tuner, co pozwala nagrywać jeden program podczas oglądania innego. Oba dekodery obsługują kodek HEVC (H.265), który zapewnia kompresję obrazu 4K bez nadmiernego obciążania przepustowości łącza.

Alternatywą dla klasycznego dekodera jest moduł CAM CI+, który wkładamy bezpośrednio do gniazda telewizora. Polsat Box oferuje moduł CAM CI+, a Canal+ – moduł CAM ECP. To rozwiązanie eliminuje potrzebę dodatkowego pilota i kolejnego urządzenia pod telewizorem, choć trzeba sprawdzić, czy nasz telewizor znajduje się na liście wspieranych modeli – nie każdy odbiornik prawidłowo współpracuje z modułami CAM.

Montaż i ustawianie anteny satelitarnej na Hot Bird 13°E

To najbardziej wymagająca część całej instalacji i jednocześnie ta, która decyduje o tym, czy w ogóle zobaczymy jakikolwiek obraz na ekranie. Antena satelitarna musi być precyzyjnie nakierowana na pozycję orbitalną 13°E (satelita Hot Bird), z którego nadają zarówno Polsat Box, jak i Canal+.

Parametry ustawienia anteny zależą od naszej lokalizacji geograficznej. Dla Warszawy i okolic azymut (kierunek w poziomie mierzony od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara) wynosi około 190 stopni, co oznacza skierowanie anteny na południe z niewielkim odchyleniem na zachód. Elewacja (kąt pochylenia anteny względem poziomu) to mniej więcej 30 stopni. Dla Krakowa wartości będą nieco inne (azymut ok. 188 stopni, elewacja ok. 31 stopni), a dla Gdańska jeszcze inne. Precyzyjne dane dla dowolnej lokalizacji sprawdzimy w kalkulatorach dostępnych w internecie lub w aplikacjach na smartfon, takich jak Satellite Finder czy Dish Pointer.

Kolejność czynności przy ustawianiu anteny satelitarnej :

• Montujemy uchwyt ścienny lub dachowy, kontrolując poziomica pionowość masztu – nawet niewielkie odchylenie od pionu utrudni prawidłowe nakierowanie
• Zakładamy konwerter LNB na wysięgniku anteny, pamiętając o ustawieniu prawidłowego kąta obrotu (skew), który dla Polski wynosi zazwyczaj od -10 do -15 stopni
• Podłączamy kabel koncentryczny do konwertera LNB złączem F – dokręcamy go zdecydowanie, ale bez użycia szczypiec, żeby nie uszkodzić gwintu
• Wstępnie ustawiamy elewację zgodnie z wyliczoną wartością, korzystając ze skali na uchwycie anteny
• Obracamy antenę w osi poziomej (azymut) bardzo powoli, obserwując jednocześnie wskaźnik sygnału na dekoderze lub mierniku satelitarnym
• Po złapaniu sygnału wykonujemy precyzyjną korektę w obu osiach, dążąc do maksymalnej wartości parametru MER (miara jakości sygnału, wyrażana w decybelach – dla dobrego odbioru DVB-S2 powinna przekraczać 10 dB)

Jeśli nie dysponujemy miernikiem satelitarnym ani przenośnym telewizorem, najwygodniej jest pracować we 2 osoby – jedna reguluje antenę na dachu, druga obserwuje wskaźnik sygnału na dekoderze i komunikuje się telefonicznie. Gdy mimo wielokrotnych prób nie udaje się złapać sygnału, rozsądnym krokiem będzie kontakt z firmą oferującą usługi jako autoryzowany serwis Canal+ lub odpowiednik dla Polsat Box, ponieważ profesjonalny miernik pokazuje nie tylko poziom sygnału, ale też identyfikuje satelitę po nazwie, co eliminuje ryzyko trafienia na niewłaściwą pozycję orbitalną.

Montaż anteny naziemnej DVB-T2

W porównaniu z ustawianiem satelity, montaż anteny naziemnej to czynność stosunkowo prosta. Kierujemy ją w stronę najbliższego nadajnika naziemnego – listę nadajników i ich lokalizację można sprawdzić na mapie zasięgu DVB-T2 dostępnej na stronie operatora multipleksów. Antena naziemna umożliwia odbiór bezpłatnych kanałów telewizyjnych nadawanych w ramach multipleksów MUX-1 do MUX-8, co oznacza ponad 30 programów dostępnych bez żadnych opłat abonamentowych, w tym TVP, Polsat, TVN oraz kanały tematyczne.

Antenę naziemną montujemy najlepiej na tym samym maszcie co satelitarną – jeśli pozwala na to konstrukcja i orientacja masztu. Należy jednak zachować odstęp minimum 50 cm między antenami, żeby uniknąć wzajemnych zakłóceń. Gdy nadajnik naziemny znajduje się w zupełnie innym kierunku niż satelita, potrzebujemy osobnego masztu lub wysięgnika zamocowanego pod odpowiednim kątem. Antenę naziemną ustawiamy w pozycji poziomej (polaryzacja pozioma) – elementy odborcze muszą być ułożone równolegle do ziemi.

Prowadzenie kabli i łączenie sygnałów w jednym przewodzie

Z każdej anteny schodzi osobny kabel koncentryczny. Sygnał satelitarny i naziemny pracują w różnych zakresach częstotliwości, co pozwala je połączyć w jeden kabel za pomocą tzw. sumatora (combiner) TV-SAT, a przy odbiorniku rozdzielić diplekserem (splitter TV-SAT). Dzięki temu do każdego punktu odbioru w domu prowadzony jest tylko 1 kabel zamiast 2, co znacznie upraszcza instalację. Sumatora montujemy w pobliżu anten, a dipleksery przy każdym telewizorze.

Szeroką gamę programów telewizyjnych Polsat Box będziemy mogli oglądać bezproblemowo, pod warunkiem że na złączach kablowych nie pojawiają się straty sygnału. Wszystkie złącza F powinny być dokładnie dokręcone, a kable zamocowane do ściany uchwytami co 30-40 cm, żeby nie wisiały luźno i nie narażały się na uszkodzenia mechaniczne. Na zewnątrz budynku kable chronimy przed promieniowaniem UV, umieszczając je w osłonach lub korytkach kablowych odpornych na warunki atmosferyczne.

Przy prowadzeniu kabli pamiętajmy o kilku praktycznych zasadach :

• Kabel nie może przebiegać równolegle do przewodów elektrycznych 230V na odcinku dłuższym niż 2 metry – jeśli muszą się krzyżować, powinny to robić pod kątem 90 stopni
• Każde złącze F musi być zabezpieczone przed wilgocią taśmą samowulkanizującą lub specjalnym uszczelniaczem, szczególnie na zewnątrz budynku
• Unikamy pętelek i spirali na kablu, ponieważ działają one jak filtry i mogą tłumić określone częstotliwości
• Zapas kabla (około 1 metra) zostawiamy przy każdej antenie na wypadek konieczności przesunięcia uchwytu lub wymiany złącza

Konfiguracja dekoderów i pierwsze uruchomienie

Gdy anteny są ustawione i kable poprowadzone, przychodzi czas na podłączenie i konfigurację dekoderów. Dekoder satelitarny łączymy z wyjściem satelitarnym dipleksera kablem koncentrycznym, a z telewizorem – kablem HDMI. Jeśli korzystamy z modułu CAM CI+, po prostu wsuwamy go do odpowiedniego gniazda w telewizorze i wkładamy kartę dostępową.

Przy pierwszym uruchomieniu dekoder przeprowadzi skanowanie kanałów. W przypadku dekodera Polsat Box wybieramy pozycję orbitalną Hot Bird 13°E i uruchamiamy automatyczne wyszukiwanie – po kilku minutach powinniśmy mieć dostęp do pełnej listy kanałów. Bogata oferta programów telewizyjnych Canal+ wymaga analogicznej konfiguracji w dekoderze tego operatora. Warto sprawdzić, czy dekoder pobiera najnowsze oprogramowanie (firmware) – aktualizacje poprawiają stabilność działania i dodają nowe funkcje.

W razie problemów z aktywacją karty lub dekodera, każdy operator udostępnia infolinię techniczną. Można też odwiedzić autoryzowany serwis Polsat Box w swoim mieście, gdzie pracownicy zdalnie sprawdzą status karty i uruchomią usługę. Jak podkreślają technicy z branży elektroniki użytkowej, najczęstszym powodem problemów przy pierwszym uruchomieniu jest nieprawidłowe włożenie karty do dekodera – sekcja ze złotymi stykami musi być skierowana zgodnie z oznaczeniem na slocie.

Dlaczego telewizja satelitarna wciąż wygrywa ze streamingiem

W dobie powszechnego dostępu do internetu można zapytać: po co w ogóle montować antenę, skoro wszystko jest w sieci ? To pytanie jest jak najbardziej zasadne, ale odpowiedź na nie nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać. Telewizja satelitarna ma nad streamingiem kilka istotnych przewag, które trudno zignorować.

Przede wszystkim satelita nie zależy od przepustowości łącza internetowego. Obraz w jakości 4K wymaga stabilnego połączenia o prędkości minimum 25 Mbps, a wielu polskich użytkowników, szczególnie na terenach wiejskich i podmiejskich, wciąż nie ma dostępu do tak szybkiego internetu.

Z kolei streaming Polsat Box czy streaming Canal+ Online to usługi wygodne jako uzupełnienie, ale jako jedyne źródło telewizji potrafią zawieść w najmniej oczekiwanym momencie – wystarczy przeciążenie sieci wieczorem, gdy pół osiedla ogląda serial, albo chwilowa awaria dostawcy internetu.

Kolejna przewaga to brak opóźnień przy transmisjach na żywo. Transmisja satelitarna dociera do odbiornika z opóźnieniem rzędu 0,5 sekundy, podczas gdy stream internetowy może mieć opóźnienie od 15 do nawet 60 sekund. Dla kibiców sportowych to przepaść – sąsiad krzyczy „gol !", a na twoim ekranie piłka jest dopiero w połowie drogi do bramki. Specjaliści z branży telekomunikacyjnej zwracają też uwagę na to, że telewizja satelitarna generuje znacznie niższy ślad węglowy niż streaming, ponieważ nie obciąża centrów danych i sieci przesyłowych.

Warto wymienić główne przewagi odbioru satelitarnego :

• Stała jakość obrazu niezależna od obciążenia sieci internetowej i pory dnia
• Brak buforowania i automatycznego obniżania rozdzielczości podczas przeciążeń
• Minimalne opóźnienie sygnału w transmisjach sportowych i informacyjnych na żywo
• Działanie w lokalizacjach bez dostępu do szybkiego internetu stacjonarnego
• Niższe zużycie energii w przeliczeniu na godzinę oglądania niż serwisy streamingowe
• Dostęp do ponad 1000 kanałów z pozycji Hot Bird, w tym wielu niekodowanych zagranicznych stacji

Rozbudowa instalacji w przyszłości

Dobrze zaplanowana instalacja daje możliwość łatwej rozbudowy bez konieczności demontażu istniejących elementów. Jeśli zdecydujemy się na dodatkowy odbiornik w kolejnym pokoju, wystarczy poprowadzić nowy kabel od multiswitcha lub wymienić konwerter LNB na model z większą liczbą wyjść. Warto od początku prowadzić kable w rurkach instalacyjnych (peszelach), co umożliwia ich wymianę lub dociągnięcie dodatkowego przewodu bez kucia ścian.

Osobnym tematem jest rozszerzenie odbioru satelitarnego o dodatkowe pozycje orbitalne. Na satelicie Astra 19,2°E dostępny jest po polsku kanał TV Trwam oraz Radio Maryja, a oprócz tego kilkadziesiąt niekodowanych kanałów niemieckich i kilkanaście francuskich. Do odbioru 2 pozycji orbitalnych potrzebna jest antena z podwójnym uchwytem LNB (tzw. monoblok) lub antena toroidalna, która może obsługiwać nawet 4-5 konwerterów jednocześnie.

Kiedy lepiej wezwać fachowca

Samodzielny montaż jest jak najbardziej wykonalny dla osoby z odrobiną doświadczenia technicznego, ale są sytuacje, w których pomoc profesjonalisty oszczędzi nam czas, pieniądze i nerwy. Trudno dostępne miejsca montażu (wysokie dachy, strome połacie, ściany z utrudnionym dojściem) to oczywisty powód do wezwania ekipy z odpowiednim sprzętem. Kolejny to brak sygnału mimo wielokrotnych prób ustawienia anteny – profesjonalny miernik satelitarny, który kosztuje od 500 do 3000 zł, pokaże nie tylko poziom i jakość sygnału, ale też precyzyjnie zidentyfikuje satelitę, co domowym sposobem jest praktycznie niemożliwe do osiągnięcia.

Koszt profesjonalnego montażu zestawu satelitarnego z anteną naziemną wynosi zazwyczaj od 250 do 600 zł w zależności od regionu, trudności montażu i liczby punktów odbioru. To niewielka kwota w porównaniu z ceną uszkodzonego sprzętu lub ryzykiem wypadku. Warto też pamiętać, że obie usługi streamingowe – zarówno dekoder OTT Evobox Stream od Polsat Box, jak i Canal+ BOX+ – nie wymagają montażu anteny i wystarczy im stabilne połączenie z internetem, więc mogą stanowić doraźne rozwiązanie na czas oczekiwania na wizytę montera. Niezależnie od wybranej opcji, dobrze zaplanowana i wykonana instalacja posłuży przez wiele lat bez konieczności interwencji serwisowej, zapewniając nieprzerwany odbiór zarówno satelitarny, jak i naziemny w każdym pomieszczeniu domu.